Di tích Nhà lưu niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng tọa lạc tại thôn Đại Độ, xã Quyết Thắng, thành phố Hải Phòng - vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, nằm bên dòng sông Thái Bình hiền hòa. Đây là một trong những công trình có giá trị đặc biệt, gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Tôn Đức Thắng, đồng thời là điểm đến văn hóa - tâm linh tiêu biểu, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương.
Không chỉ mang ý nghĩa lịch sử, khu di tích còn là không gian văn hóa linh thiêng, nơi hội tụ những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, góp phần giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
1. Dấu ấn lịch sử và tình cảm sâu nặng của Chủ tịch Tôn Đức Thắng
Chủ tịch Tôn Đức Thắng - người chiến sĩ cộng sản kiên trung, nhà lãnh đạo mẫu mực của Đảng và Nhà nước ta - là tấm gương sáng về đạo đức cách mạng, suốt đời tận tụy vì độc lập dân tộc và hạnh phúc của nhân dân. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Người đã để lại nhiều dấu ấn sâu sắc trên khắp mọi miền đất nước, trong đó có thành phố Hải Phòng.
Sau Hiệp định Giơnevơ 1954, đất nước tạm thời chia cắt thành hai miền. Thành phố Hải Phòng trở thành một trong những địa phương trọng điểm đón tiếp đồng bào, cán bộ miền Nam tập kết ra Bắc. Tại đây, huyện Tiên Lãng (nay thuộc xã Quyết Thắng) được lựa chọn xây dựng các nông trường lớn, trong đó có Nông trường Quý Cao - nơi tập trung đông đảo đồng bào Nam Bộ sinh sống, lao động và học tập.
Trong những năm 1957, mặc dù đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng, Chủ tịch Tôn Đức Thắng vẫn dành thời gian về thăm, động viên đồng bào miền Nam tại nông trường. Trước tình cảm gắn bó sâu nặng với con người và mảnh đất nơi đây, Người đã xem nơi này như quê hương thứ hai của mình.
Năm 1960, với mong muốn có một nơi thuận tiện để thường xuyên lui tới, gần gũi, động viên bà con, Chủ tịch Tôn Đức Thắng đã dành toàn bộ số tiền thưởng của Giải thưởng Hòa bình quốc tế Lênin để xây dựng một ngôi nhà theo kiến trúc Nam Bộ tại đây. Hành động này không chỉ thể hiện sự giản dị, khiêm tốn mà còn là biểu tượng cao đẹp của tình đoàn kết Bắc - Nam, tình cảm sâu sắc đối với đồng bào miền Nam tập kết.
Hình Ảnh: Nhà lưu niệm Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng được phục dựng
2. Quá trình hình thành, tôn tạo và phát triển di tích
Trải qua thời gian và những biến động của lịch sử, ngôi nhà lưu niệm của Chủ tịch Tôn Đức Thắng đã bị xuống cấp. Sau năm 1975, công trình được phục dựng, tuy nhiên chưa giữ được nguyên trạng ban đầu.
Nhận thức rõ giá trị lịch sử đặc biệt của di tích, các cấp chính quyền và nhân dân địa phương đã quan tâm đầu tư tôn tạo, mở rộng khu lưu niệm. Năm 2005, di tích được xếp hạng cấp thành phố, đánh dấu bước đầu trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị.
Đến năm 2012, thành phố triển khai dự án xây dựng, mở rộng khu lưu niệm với quy mô đồng bộ, kết hợp nguồn lực xã hội hóa. Năm 2014, Đền thờ Chủ tịch Tôn Đức Thắng được hoàn thành, góp phần tạo nên quần thể di tích khang trang, bề thế như ngày nay.
Đặc biệt, năm 2024, di tích chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là Di tích lịch sử cấp Quốc gia, khẳng định giá trị tiêu biểu và tầm quan trọng của công trình trong hệ thống di sản văn hóa Việt Nam.
3. Không gian kiến trúc và cảnh quan đặc sắc
Khu lưu niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng được xây dựng trên khu đất rộng, có thế đất đẹp, hài hòa giữa yếu tố kiến trúc truyền thống và cảnh quan thiên nhiên.
Quần thể di tích bao gồm nhiều hạng mục như: Đền thờ, Nhà lưu niệm, cổng tam quan, khuôn viên cây xanh, vườn hoa… Tất cả tạo nên một không gian trang nghiêm, thanh tịnh nhưng vẫn gần gũi, thân thuộc.
Đền thờ là công trình trung tâm, được xây dựng theo kiến trúc truyền thống kiểu chữ Đinh, với hệ thống cột gỗ chắc chắn, mái lợp ngói, các chi tiết chạm khắc tinh xảo mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Những họa tiết trang trí như hoa sen, lá đề, long vân… thể hiện sự công phu, tinh tế của nghệ thuật kiến trúc truyền thống.
Nhà lưu niệm là nơi lưu giữ và trưng bày nhiều hình ảnh, tài liệu, hiện vật quý giá, tái hiện sinh động cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Tôn Đức Thắng. Đây là nơi giúp du khách hiểu rõ hơn về chặng đường hoạt động cách mạng đầy gian khổ nhưng cũng rất vẻ vang của Người.
Không gian khu di tích xanh mát, trong lành, đặc biệt với vị trí gần dòng sông Thái Bình tạo nên cảnh quan thơ mộng, yên bình. Đây là yếu tố quan trọng tạo nên sức hấp dẫn riêng biệt của điểm đến, phù hợp với các hoạt động tham quan, chiêm bái và trải nghiệm văn hóa – tâm linh.
Hình ảnh Khuôn viên di tích Nhà lưu niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng
Tôn tượng cố Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng bằng đồng được an vị tại Đền thờ
4. Giá trị văn hóa – tâm linh và ý nghĩa giáo dục
Di tích Nhà lưu niệm và Đền thờ Chủ tịch Tôn Đức Thắng là không gian văn hóa - tâm linh mang ý nghĩa sâu sắc. Đây là nơi nhân dân và du khách bày tỏ lòng thành kính, tri ân đối với một vị lãnh tụ tiêu biểu của dân tộc.
Hàng năm, vào dịp kỷ niệm ngày sinh (20/8) và ngày mất (14/02) của Chủ tịch Tôn Đức Thắng, các hoạt động dâng hương, tưởng niệm được tổ chức trang trọng, thu hút đông đảo cán bộ, nhân dân và du khách tham gia. Những hoạt động này góp phần gìn giữ và phát huy truyền thống “uống nước nhớ nguồn” tốt đẹp của dân tộc.
Đặc biệt, năm 2026, xã Quyết Thắng đã tổ chức Lễ khai bút Xuân Bính Ngọ dành cho học sinh, giáo viên tại khu di tích. Hoạt động mang ý nghĩa khơi dậy truyền thống hiếu học, tôn vinh đạo lý “tôn sư trọng đạo”, tạo không khí phấn khởi đầu xuân, đồng thời động viên thế hệ trẻ nỗ lực học tập, rèn luyện, góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển.
Di tích còn là “địa chỉ đỏ” trong công tác giáo dục truyền thống cách mạng, thường xuyên đón các đoàn học sinh, sinh viên, lực lượng vũ trang đến tham quan, học tập. Qua đó, góp phần bồi dưỡng lý tưởng sống, lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm và niềm tự hào dân tộc.
Hình ảnh: Lễ khai bút Xuân Bính Ngọ 2026
5. Tiềm năng phát triển du lịch văn hóa - tâm linh
Với những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa và cảnh quan, di tích Nhà lưu niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng đã và đang trở thành điểm đến quan trọng trong hành trình du lịch văn hóa - tâm linh của Hải Phòng.
Vị trí thuận lợi, giao thông dễ dàng, không gian thanh tịnh, cảnh quan xanh mát là những yếu tố giúp di tích thu hút đông đảo du khách. Du khách đến đây không chỉ để tham quan, tìm hiểu lịch sử mà còn để trải nghiệm không gian tâm linh, tìm lại sự bình yên trong tâm hồn.
Bên cạnh đó, di tích còn có tiềm năng kết nối với các điểm du lịch khác trong khu vực, hình thành các tuyến du lịch văn hóa - lịch sử - sinh thái, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Di tích Nhà lưu niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng tại xã Quyết Thắng, thành phố Hải Phòng là công trình có giá trị toàn diện về lịch sử, văn hóa và tâm linh. Đây không chỉ là nơi lưu giữ những dấu ấn quan trọng về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Tôn Đức Thắng mà còn là biểu tượng của truyền thống cách mạng, tinh thần đoàn kết và đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam
Với những giá trị đặc sắc đó, khu di tích xứng đáng là điểm đến tiêu biểu trong hệ thống du lịch văn hóa - tâm linh, góp phần quảng bá hình ảnh quê hương Quyết Thắng và thành phố Hải Phòng đến với đông đảo du khách trong và ngoài nước.
Hình ảnh: Nhà lưu niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng