Xã Quyết Thắng

Giữa miền quê thanh bình của thôn Cẩm La, xã Quyết Thắng, thành phố Hải Phòng, có một ngôi chùa đã đi qua bao thăng trầm của lịch sử. Đó là Chùa Cẩm La, tên chữ Phúc Hưng Tự - nơi hội tụ những giá trị văn hóa, tín ngưỡng và truyền thống cách mạng, trở thành một điểm đến giàu ý nghĩa đối với mỗi người dân và du khách khi về với Quyết Thắng.

Hình ảnh chùa Cẩm La

1. Nơi lưu giữ hồn quê

Chùa Cẩm La là một ngôi cổ tự có lịch sử lâu đời, gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của người dân địa phương. Theo các cụ cao niên trong làng, năm 1927, nhân dân đã đóng góp nhân lực, vật liệu để trùng tu, tôn tạo chùa, tạo nên một ngôi tam bảo bề thế, từng được xem là một trong những ngôi chùa to đẹp ở khu vực đường 10.

Trong dân gian vùng này từng lưu truyền câu: “Đức ông chùa La, đức Bà chùa Cống”, thể hiện vị trí của Chùa Cẩm La trong đời sống tín ngưỡng của cộng đồng địa phương.

Theo hồ sơ di tích, chùa được kiến trúc theo kiểu chữ “Đinh”, gồm 5 gian tiền đường và 3 gian hậu cung. Các cấu kiện chủ yếu bằng gỗ lim, kết hợp hệ thống hoành, rui và ngói mũi truyền thống. Không gian nội thất được bài trí trang nghiêm với hệ thống tượng Phật và đồ thờ tự. Ngoài tam bảo còn có nhà tổ và các công trình phụ trợ phục vụ sinh hoạt của nhà chùa.

Không chỉ là nơi thờ Phật, Chùa Cẩm La từ lâu đã trở thành không gian sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng. Hằng năm, vào ngày Phật đản 8/4 âm lịch, chùa mở hội; ngày 15/10 âm lịch là ngày giỗ tổ, nhân dân trong làng và khách thập phương về chùa dâng hương, tưởng nhớ các thế hệ nhà sư đã có công gắn bó, xây dựng và gìn giữ ngôi chùa.

Hình ảnh chùa Cẩm La

2. Dấu ấn cách mạng dưới mái chùa làng

Điều làm nên giá trị đặc biệt của Chùa Cẩm La không chỉ nằm ở kiến trúc và đời sống tín ngưỡng, mà còn ở những dấu ấn lịch sử cách mạng gắn với nơi đây.

Trong những năm trước và sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ngôi chùa đã trở thành một địa điểm có vai trò đặc biệt trong phong trào cách mạng ở địa phương.

Năm 1944, một nhà sư được Hội Tăng già Cứu quốc giới thiệu về trụ trì Chùa Cẩm La. Bên cạnh việc thực hiện các nghi lễ Phật giáo và chăm lo việc chùa, nhà sư còn dạy chữ Quốc ngữ cho trẻ em trong làng, đồng thời truyền bá những câu ca dao, hò vè có nội dung yêu nước, cổ vũ tinh thần chống giặc.

Điều đặc biệt là trước ngày 19/8/1945, nhà sư rời khỏi chùa. Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, người dân mới biết nhà sư thực chất là một cán bộ Việt Minh đã nương nhờ cửa Phật để hoạt động cách mạng. Câu chuyện ấy trở thành một dấu ấn đặc biệt trong lịch sử của Chùa Cẩm La, cho thấy hình ảnh ngôi chùa không chỉ hiện diện trong đời sống tâm linh mà còn hòa mình vào dòng chảy đấu tranh giành độc lập của dân tộc.

3. Căn cứ bí mật giữa vùng hậu địch

Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, Chùa Cẩm La tiếp tục mang trên mình một sứ mệnh đặc biệt.

Năm 1946, khi thực dân Pháp gây hấn tại Hải Phòng, Kiến An, khu vực Cẩm La trở thành một địa bàn có ý nghĩa trong việc tiếp nhận, che chở cán bộ, bộ đội và thương binh từ mặt trận. Theo hồ sơ di tích, chùa được sử dụng làm nơi đón tiếp thương binh, liệt sĩ từ mặt trận chuyển về theo đường dây giao thông qua khu vực Kiến An, Tân Dân, Quốc Tuấn và vượt sông Văn Úc về Cẩm La. Trong số đó, đồng chí Nguyễn Công Ba do vết thương quá nặng đã hy sinh tại chùa.

Cuối năm 1946, đầu năm 1947, thực hiện chủ trương tiêu thổ kháng chiến, nhân dân các địa phương có Quốc lộ 10 đi qua phải tản cư về hậu phương. Chùa Cẩm La cũng được tháo dỡ để thực hiện nhiệm vụ kháng chiến.

Đến giai đoạn 1949–1951, khi nhân dân trở về quê hương, Cẩm La tiếp tục trở thành một cơ sở quan trọng phục vụ hoạt động cách mạng. Làng Cẩm La là nơi hoạt động của Văn phòng Tỉnh ủy Kiến An, Huyện ủy Tiên Lãng và một số cơ sở cách mạng của các địa phương lân cận.

Trong thời gian này, mặc dù ngôi chùa không còn nguyên vẹn, khu vực chùa với địa hình thuận lợi, gần kênh, gần sông Văn Úc, xung quanh có bãi cói, lau sậy rậm rạp đã trở thành nơi trú ẩn, đóng quân và xây dựng hệ thống hầm bí mật của lực lượng giao thông và bộ đội Núi Voi, huyện An Lão.

Ban ngày, cán bộ, bộ đội trú ẩn tại cơ sở; ban đêm, các tuyến giao thông bí mật đưa cán bộ, chiến sĩ vào vùng địch hậu An Lão hoạt động. Nhiều cán bộ, bộ đội và thanh niên xung phong đã vượt sông Văn Úc về Chùa Cẩm La trú ẩn trước khi tiếp tục hành trình làm nhiệm vụ. Khi đường giao thông bị địch phong tỏa, họ có thể phải ở lại nhiều ngày nhưng vẫn được bảo đảm an toàn nhờ hệ thống hầm bí mật và sự chở che của nhân dân.

Đó là những năm tháng vô cùng gian khổ. Địch nhiều lần tổ chức vây ráp, càn quét, bắt bớ và khủng bố nhân dân nhằm phá vỡ cơ sở cách mạng. Theo hồ sơ di tích, trong ba năm, địch đã bắn chết 7 người. Nhưng trước sự đàn áp khốc liệt ấy, nhân dân Cẩm La vẫn kiên quyết giữ bí mật, bảo vệ cán bộ, bộ đội và cơ sở cách mạng cho đến khi các cơ quan chuyển sang Tứ Kỳ - Hải Dương vào cuối năm 1952.

4. Một địa chỉ đỏ trong hành trình về Quyết Thắng

Ngày nay, chiến tranh đã lùi xa. Không gian Chùa Cẩm La trở lại với vẻ bình yên vốn có của một ngôi chùa làng. Nhưng phía sau sự thanh tịnh ấy là câu chuyện về nhiều thế hệ người dân đã âm thầm gìn giữ quê hương, bảo vệ cán bộ, bộ đội và góp sức cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập.

Những câu chuyện về nhà sư hoạt động cách mạng, những thương binh từng được che chở, những cán bộ, chiến sĩ từng trú ẩn dưới hệ thống hầm bí mật và sự hy sinh của những người dân trong những năm tháng kháng chiến đã làm cho Chùa Cẩm La trở thành một địa chỉ có giá trị đặc biệt về lịch sử và truyền thống cách mạng.

Chùa Cẩm La hiện là di tích lịch sử của thành phố Hải Phòng, di tích được công nhận là di tích lịch sử cấp thành phố ngày 05/9/2012.

5. Về Cẩm La - tìm về một miền ký ức

Với du khách, một chuyến về Chùa Cẩm La không chỉ là hành trình tìm đến một không gian thanh tịnh, chiêm bái và tìm hiểu nét đẹp tín ngưỡng truyền thống. Đó còn là dịp lắng nghe câu chuyện về một vùng quê đã từng trải qua những năm tháng chiến tranh khốc liệt nhưng vẫn bền bỉ gìn giữ niềm tin, tình làng nghĩa xóm và tinh thần yêu nước.

Giữa nhịp sống hiện đại, Chùa Cẩm La vẫn là một phần ký ức của làng quê Cẩm La; là nơi kết nối quá khứ với hiện tại, kết nối đời sống tâm linh với truyền thống cách mạng của quê hương.

Nếu có dịp về xã Quyết Thắng, thành phố Hải Phòng, du khách có thể ghé thăm Chùa Cẩm La - Phúc Hưng Tự, dành một khoảng lặng nơi cửa Phật, tìm hiểu những câu chuyện lịch sử được lưu truyền qua các thế hệ và cảm nhận vẻ đẹp bình dị của một miền quê giàu truyền thống.

Chùa Cẩm La - nơi mái chùa lưu giữ hồn quê, nơi ký ức lịch sử vẫn còn vang vọng và nơi truyền thống yêu nước được trao truyền qua các thế hệ.

Đó cũng chính là một phần vẻ đẹp của Quyết Thắng hôm nay - một vùng quê đang đổi mới nhưng luôn trân trọng, gìn giữ và phát huy những giá trị lịch sử, văn hóa của cha ông.

Hình ảnh cổng chùa, bia đá, Tiêu diện đại sĩ, Tượng Thánh Tăng