Xã Quyết Thắng

Giữa không gian bình dị của làng quê thôn Sa Đống, xã Quyết Thắng, thành phố Hải Phòng, Chùa Tiên Am hiện diện bình yên, trở thành nơi gắn bó với đời sống văn hóa, tín ngưỡng và tâm linh của người dân địa phương. Trải qua nhiều thế hệ, ngôi chùa không chỉ là nơi nhân dân, phật tử tìm về trong những dịp lễ, ngày hội mà còn lưu giữ những dấu ấn lịch sử, văn hóa của quê hương.

Theo tư liệu được lưu truyền, Chùa Tiên Am vốn là một am nhỏ, được nhân dân hai làng Sa Trung và Đông Táo khởi công xây dựng từ năm 1838. Dù quy mô khiêm tốn, trong am đã có hệ thống tượng Phật được bài trí khá hoàn chỉnh như tượng Tam Thế Phật, tượng A Di Đà, tượng Quan Âm Bồ Tát, bộ tượng Ngọc Hoàng, Đức Ông... cùng hệ thống hoành phi, câu đối và bia đá ghi công đức, tạo nên không gian trang nghiêm, cổ kính.

Trải qua những biến động của lịch sử, Chùa Tiên Am vẫn được gìn giữ. Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, do khi đó chỉ là một am nhỏ nên chùa không bị phá dỡ, vẫn vẹn nguyên qua hai cuộc kháng chiến. Sau khi đất nước thống nhất, cùng với quá trình khôi phục đời sống văn hóa, tín ngưỡng, nhân dân địa phương đã nhiều lần vận động, đóng góp công sức, tiền của để tu sửa chùa.

Từ năm 2012, quá trình xây dựng, tu bổ Chùa Tiên Am được triển khai từng bước. Năm 2012, nhân dân hưng công xây dựng ngôi Tam bảo trên nền đất cũ; năm 2017 xây dựng nhà Mẫu; năm 2020 xây dựng nhà Tổ. Những năm tiếp theo, nhân dân địa phương tiếp tục sửa chữa những hạng mục hư hỏng, thay thế một số cấu kiện kiến trúc, từng bước tạo nên diện mạo khang trang của ngôi chùa ngày nay.

Không chỉ mang giá trị về đời sống tâm linh, Chùa Tiên Am còn lưu giữ những hiện vật có giá trị về lịch sử và văn hóa. Trong chùa hiện còn hệ thống tượng Phật được tạo tác bằng gỗ, thạch cao/đất và được bài trí khá hoàn chỉnh. Đặc biệt, chùa còn lưu giữ 3 bát hương bằng gốm Phù Lãng có niên đại thời Nguyễn, thế kỷ XIX. Cùng với đó là hệ thống hoành phi, câu đối và đồ thờ tự được bố trí trong các gian thờ, góp phần tạo nên vẻ tôn nghiêm, trang trọng cho ngôi chùa. Đây là những nguồn tư liệu, hiện vật có giá trị trong việc nghiên cứu lịch sử, văn hóa của di tích cũng như về mảnh đất, con người nơi đây.

Chùa Tiên Am cũng là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tôn giáo của nhân dân địa phương. Hằng năm, vào ngày mồng 3 và mồng 4 tháng Hai âm lịch, lễ hội truyền thống được tổ chức trong không khí trang nghiêm, thành kính. Trước ngày hội, người dân cùng nhau sửa sang chùa chiền, vệ sinh khu vực tổ chức, lau chùi đồ thờ tự và phân công công việc cụ thể. Trong ngày hội chính, nhân dân từ các thôn xóm về chùa dâng hương cúng Phật, với lễ vật chủ yếu là lễ chay như hoa quả, trầu cau, hương đăng, oản, xôi...

Trong khói hương thanh tịnh, mỗi người cùng hướng lòng về những điều tốt đẹp, cầu mong bình an cho gia đình, dòng tộc. Những cuộc gặp gỡ, thăm hỏi, chúc tụng và sự đón tiếp thân tình cũng làm nên nét đẹp riêng của lễ hội. Qua đó, lễ hội Chùa Tiên Am không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng mà còn trở thành sợi dây gắn kết cộng đồng, góp phần lưu giữ những phong tục, tập quán và bản sắc văn hóa của làng quê.

Từ một am nhỏ được dựng nên bởi nhân dân hai làng Sa Trung và Đông Táo, qua gần hai thế kỷ, Chùa Tiên Am đã được các thế hệ người dân gìn giữ, tu bổ và phát huy giá trị. Mỗi pho tượng, bát hương, câu đối, mái chùa và mỗi mùa lễ hội nơi đây đều mang theo những dấu ấn của thời gian, góp phần kể lại câu chuyện về một vùng quê giàu truyền thống.

Hôm nay, giữa nhịp sống đang từng ngày đổi thay, Chùa Tiên Am vẫn giữ cho mình một khoảng lặng bình yên – nơi lưu giữ ký ức quê hương, kết nối các thế hệ và bồi đắp những giá trị tốt đẹp trong đời sống cộng đồng. Từ mái chùa thân thuộc ấy, những nét đẹp văn hóa, tín ngưỡng truyền thống tiếp tục được gìn giữ và trao truyền, góp phần làm giàu thêm đời sống tinh thần của nhân dân thôn Sa Đống nói riêng và quê hương Quyết Thắng nói chung.